Loading...
Samokontrola glikemii i dieta – dobre nawyki w cukrzycy ciążowej

Samokontrola glikemii i dieta – dobre nawyki w cukrzycy ciążowej

1. Badaj glikemię (poziom glukozy) zaraz po przebudzeniu

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego codzienna i regularna samokontrola glikemii jest zalecana, jako podstawowy sposób oceny kontroli cukrzycy ciążowej. Za docelowe uznaje się następujące wartości glikemii w samokontroli:

List Icon Image

na czczo i przed posiłkami: 70–90 mg/dl (3,9–5,0 mmol/l);

List Icon Image

maksymalna glikemia w 1. godzinie po rozpoczęciu posiłku: < 140 mg/dl (< 7,8 mmol/l),

List Icon Image

między godziną 2.00 a 4.00 w nocy: > 70–90 mg/dl (> 3,9–5,0 mmol/l).

Z mojego doświadczenia wynika, że często pacjentki z cukrzycą ciążową popełniają błąd nie mierząc poziomu glukozy od razu po przebudzeniu. Jeżeli wstajemy, myjemy się, przygotowujemy śniadanie i dopiero wówczas sprawdzamy glikemię to wynik będzie wyższy. Zostanie bowiem uwolniona część glukozy zmagazynowana w wątrobie, aby dostarczyć nam energii do wykonania podstawowych czynności – tak funkcjonuje nasz organizm.

Kobiety w ciąży, które mają ciągły monitoring glikemii mogą to zjawisko łatwiej zaobserwować. Wielokrotnie przekonałam się, że dzięki wykonaniu pomiaru poziomu glukozy zaraz po przebudzeniu wynik jest w normie i nie ma konieczności włączania pacjentce insuliny. Jeżeli pośpimy dłużej np. do godziny 10.00 – 11.00 to glikemia również może być wyższa.

2. Pamiętaj o regularności posiłków

Jeżeli zrobimy zbyt długą przerwę pomiędzy posiłkami, powyżej 4 godzin, to organizm sięgnie po zapasy glikogenu – cukru, zgromadzonego w wątrobie. Może to spowodować znaczne podwyższenie poziomu glukozy tzw. „cukier głodowy”. Należy o tym szczególnie pamiętać w trakcie ciąży. Warto więc mieć ze sobą kanapkę lub owoc, jeżeli będzie to banan to najlepiej, aby był mało dojrzały. Pamiętajmy, że glukozę spalamy w mięśniach bez użycia insuliny, więc podczas dłuższego spaceru też można zjeść owoc lub kanapkę i glikemia będzie w normie.

Samokontrola glikemii i dieta – dobre nawyki w cukrzycy ciążowej

3. Uważaj na owsianki na pierwsze śniadanie

Oczywiście górskie płatki owsiane są bardzo zdrowe, ale w połączeniu z mlekiem mogą szybko wchłonąć się w przewodzie pokarmowym i szybko podnieść poziom glukozy we krwi. Dzieje się to jeszcze szybciej, kiedy dodamy do nich owoce (zarówno suszone jak i świeże). Możemy trochę spowolnić wchłanianie węglowodanów (czyli obniżyć indeks glikemiczny) poprzez dodanie do owsianki orzechów np. włoskich oraz łyżki otrąb owsianych, żytnich lub pszennych.

U części kobiet takie rozwiązanie się sprawdzi, ale zależy to od indywidualnych predyspozycji. Insulina jest hormonem wydzielanym w ciągu doby z różnym natężeniem, jej poziom rano jest najniższy. Jeżeli bardzo lubimy owsianki można spróbować zjeść je na drugie śniadanie, kiedy organizm już się „obudzi” i poziom insuliny będzie wyższy.

4. Dodawaj warzywa do każdego posiłku

Bardzo często diabetolog zaleca dietę o niskim indeksie glikemicznym (IG). Znam ciężarne z cukrzycą ciążową, które zaopatrują się we wszystkie dostępne publikacje na temat tej diety i śledzą fora internetowe, aby poprawnie skonstruować dietę. A tak naprawdę to jej założenia można podsumować jednym zdaniem: warzywa do każdego posiłku.

Warzywa mają bardzo niski IG, ponieważ zawierają błonnik, który spowalnia opróżnianie żołądka i wchłanianie węglowodanów w przewodzie pokarmowym. Można ten efekt wykorzystać również, kiedy mamy ochotę na mały deser ;) Najpierw surówka lub talerz zupy np. ogórkowej, a potem porcja ulubionych owoców lub małe lody. Jedyne warzywa, których nie możemy spożywać bez ograniczeń z powodu wysokiej zawartości skrobi czyli węglowodanów to:

List Icon Image
gotowana marchew,
List Icon Image
gotowane buraki,
List Icon Image

ziemniaki,

List Icon Image

groszek zielony,

List Icon Image

kukurydza,

List Icon Image

nasiona roślin strączkowych.

Oczywiście oprócz błonnika warzywa zawierają cenne dla mamy i dziecka witaminy: C i E, karotenoidy, foliany oraz składniki mineralne przede wszystkim potas i magnez. Najlepiej spożywać warzywa na surowo, jeżeli już je gotujemy to w małej ilości wody i krótko, aby straty witamin były jak najmniejsze i IG niższy.

5. Nie jedz owoców wieczorem

Owoce to trudny temat w cukrzycy ciążowej. Są kobiety, które mogą bez wzrostu glikemii zjeść dwie porcje owoców w ciągu dnia. Jeżeli jednak godzinę po spożyciu owoców poziom glukozy przekracza zalecaną normę (140 mg/dl) to najpierw zmniejszamy porcję o połowę, a jeżeli glikemia również będzie za wysoka to trzeba do końca ciąży zamienić owoce na warzywa. Lepiej nie spożywać owoców po godzinie 16.00, aby poziom glukozy rano był w normie.

6. Uważaj na połączenie tłuszcz + węglowodany

Jeżeli zjesz np. pizzę, placki ziemniaczane, sałatkę z majonezem lub kanapkę z tłustą rybą czy wędliną, to poziom glukozy może nagle wzrosnąć po 3-4 godzinach. Tłuszcz spowalnia opróżnianie żołądka i wchłanianie węglowodanów w jelitach, ale gdy się wchłoną to gwałtownie wzrasta glikemia. Jeżeli zjemy tłusty posiłek wieczorem to wyższy poziom glukozy możemy mieć dopiero rano. Aby tego uniknąć można zjeść sałakę jarzynową bez chleba i z małą ilością majonezu bądź jogurtem naturalnym, wtedy glikemia rano będzie dobra. Pizzy możemy zjeść małą porcję najpierw wypełniając żołądek surówką = błonnikiem, który spowolni wchłanianie węglowodanów i „zwiąże” część tłuszczu.

Podsumowując możesz jeść to co lubisz, ale pamiętaj o pomiarze glikemii, regularności posiłków, dodatku warzyw do posiłków i odpowiedniej porcji owoców. Mierzysz glukozę nie tylko po to, żeby znać wynik, ale też, aby wyciągać z niego wnioski i poznać własny organizm. Jeżeli glikemia jest zbyt wysoka – to zmniejsz porcję i drugą część posiłku zjedz za 2-3 godziny. Pamiętaj, że Twój organizm potrzebuje więcej czasu na „wprowadzenie” glukozy do komórek. Czasami mówię pacjentkom, że w cukrzycy ciążowej „insulina jedzie na rowerze pod górkę”. Nie obciążaj jej dużą ilością węglowodanów i daj jej czas na działanie ;).

Bibliografia:

  1. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2020, [w:] Diabetologia praktyczna, tom 6 (1), Dostęp 31.07.2020 Dostępny w internecie: (https://cukrzyca.info.pl/content/download/18932/284885/file/Zalecenia%20PTD_2020_PL.pdf).
  2. Rudnicka A.: Dieta z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów. [W:] Ciborowska H., Rudnicka A.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010: 305–326.
  3. Szostak-Węgierek D. Zasady prawidłowego żywienia, Ciąża. [W:] M. Jarosz (red.), Praktyczny Podręcznik Dietetyki, Instytut Żywności i Żywienia, Warszawa 2010.
  4. Rudnicka A.: Żywienie w cukrzycy dorosłych. [W:] Ciborowska H., Rudnicka A.: Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010: 425–435.

Ewa Dygaszewicz
Dietetyk, edukatorka diabetologiczna, mama i diabetyk typ 1 od 23 lat

ADC-26912 v2.0

Podobne artykuły


Zapisz się na newsletter i bądź na bieżąco!

Dzięki temu nie przegapisz nowych artykułów i zdrowych przepisów