Loading...
Kto w szczególności jest narażony na cukrzycę ciążową?

Kto w szczególności jest narażony na cukrzycę ciążową?

Bezpośrednią przyczyną cukrzycy ciążowej są zaburzenia hormonalne. Nie do końca wiadomo, dlaczego u jednych kobiet do nich dochodzi, a u innych nie, jednak istnieje szereg czynników, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę ciążową. Sprawdź, kto w szczególności jest na nią narażony, skąd się bierze ta choroba i jak się ją rozpoznaje.

Jakie są przyczyny cukrzycy ciążowej?

Cukrzyca ciążowa, podobnie jak inne typy cukrzycy, to choroba, u której źródeł leżą zaburzenia gospodarki węglowodanowej. Objawia się hiperglikemią, czyli podwyższeniem poziomu glukozy (podstawowego cukru prostego) we krwi. Od cukrzycy typu 1. i 2. odróżnia ją to, że zostaje wykryta po raz pierwszy w trakcie ciąży (określone są kliniczne wytyczne, według których diagnozuje się chorobę) i po porodzie najczęściej mija samoistnie. Kobieta musi pozostawać pod opieką lekarza i w trakcie ciąży stosować odpowiednią dietę oraz mierzyć poziom glukozy kilka razy dziennie.

Dlaczego u kobiet rozwija się cukrzyca ciążowa? Na to pytanie lekarze nie znają jednoznacznej odpowiedzi. Wiadomo jednak, że bezpośrednią przyczyną zbyt wysokiego stężenia glukozy we krwi w czasie ciąży są zmiany hormonalne. W organizmie każdej ciężarnej kobiety dochodzi do wahań poziomu hormonów – wzrasta produkcja estrogenu, progesteronu, prolaktyny czy laktogenu łożyskowego.

Wszystko po to, by ciąża mogła przebiegać prawidłowo i by dziecko mogło odpowiednio się rozwijać. Jeśli jednak stężenie wymienionych hormonów jest za wysokie, może to osłabiać działanie insuliny, czyli hormonu odpowiedzialnego za regulowanie i obniżanie poziomu glukozy we krwi. Gdy działanie insuliny zostaje upośledzone, a wrażliwość organizmu na ten hormon maleje, może dochodzić do wzrostu poziomu glukozy.

Warto wiedzieć! Względny a bezwzględny niedobór insuliny

Insulina to hormon, który produkowany jest w trzustce, a jego niedobory dzieli się na dwie grupy:

– niedobór bezwzględny – dochodzi do niego wtedy, gdy trzustka, w wyniku choroby lub zaburzeń jej pracy, produkuje za mało insuliny;

– niedobór względny – mamy z nim do czynienia wtedy, gdy trzustka produkuje wystarczającą lub nawet za dużą ilość insuliny, ale komórki organizmu nie są w stanie przyswoić hormonu. W takiej sytuacji możesz spotkać się też z określeniem „insulinooporność”. I to właśnie do insulinooporności dochodzi najczęściej w przypadku cukrzycy ciążowej.

Co wywołuje cukrzycę ciążową i kto znajduje się w grupie ryzyka?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, dlaczego u jednych kobiet rozwija się cukrzyca ciążowa, a u innych nie. Określono jednak czynniki, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia choroby. W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się kobiety, które:

  • skończyły 35 lat,
  • urodziły już więcej niż 2 dzieci,
  • wskaźnik masy ciała (BMI) przekracza 30, co oznacza otyłość,
  • w poprzednich ciążach chorowały na cukrzycę ciążową,
  • urodziły już dziecko o masie powyżej 4 kg,
  • urodziły wcześniej dziecko z wadą rozwojową,
  • mają nadciśnienie tętnicze,
  • mają rozpoznany zespół policystycznych jajników,
  • w przeszłości poroniły,
  • mają wśród bliskich (rodziców, rodzeństwa) osoby cierpiące na cukrzycę typu 2.

Co istotne, u przeszło 50% kobiet z cukrzycą ciążową, nie wystąpiły żadne z powyższych czynników. Diagnostyka cukrzycy na początku ciąży jest więc obowiązkowa dla każdej kobiety w ciąży.

Czy cukrzyca ciążowa wiąże się z rozwojem cukrzycy typu 2. po ciąży?

Wystąpienie cukrzycy ciążowej nie jest gwarantem rozwoju cukrzycy typu 2., jednak obserwuje się, że zwiększa ona szanse na wystąpienie choroby w przyszłości. Cukrzycę ciążową można bowiem traktować, jako sygnał ostrzegawczy. Dlaczego? Ponieważ w trakcie ciąży, będącej pewnego rodzaju obciążeniem dla organizmu, nie poradził on sobie z utrzymaniem poziomu glukozy na odpowiednim poziomie.

Cukrzyca ciążowa może wskazywać, że organizm ma predyspozycje do zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Wskazuje się, że predyspozycje te mogą być uwarunkowane genetycznie. W związku z tym niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowej masy ciała (tak w ciąży, jak i po niej), a także przestrzeganie zdrowej, zbilansowanej diety i regularna aktywność fizyczna. Może to bowiem zapobiec wystąpieniu cukrzycy typu 2. lub opóźnić jej rozwój.

Warto wiedzieć!

Dzieci, których mamy borykały się z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, są bardziej narażone na wystąpienie w wieku szkolnym nadwagi, otyłości, nietolerancji glukozy czy cukrzycy typu 2., niż dzieci, których mamy nie chorowały na cukrzycę ciążową. Wiedząc to, warto przyłożyć szczególną wagę do zbilansowanej, zdrowej diety dziecka oraz zadbać o jego regularną aktywność fizyczną.

Postępowanie diagnostyczne – kiedy wykonuje się badania w kierunku cukrzycy ciążowej?

U kobiet, które nie należą do grupy podwyższonego ryzyka, pierwsze badanie w kierunku cukrzycy ciążowej przeprowadza się do 10. tygodnia ciąży. Tak zwane badanie cukrzycy na czczo polega na pobraniu krwi pacjentki i zmierzeniu stężenia glukozy. Norma glukozy na czczo u kobiety w ciąży wynosi do 92 mg/dl. Od wyniku pierwszego badania zależy dalsze postępowanie.

Jeśli wyniki badania glukozy na czczo są w normie, kolejne badanie przeprowadza się między 24. a 28. tygodniem ciąży. Jest nim tzw. doustny test obciążenia glukozą, czyli OGTT. U kobiet z grupy podwyższonego ryzyka test OGTT wykonuje się na początku ciąży.

Podczas doustnego testu obciążenia glukozą ciężarnej zostaje pobrana krew (na czczo), następnie kobieta musi wypić roztwór glukozy 75 g. Roztwór należy wypić w ciągu 5 minut, popijając małymi łyczkami, by mógł dobrze wchłonąć się do organizmu. Następnie pobiera się krew jeszcze 2 razy – po pierwszej i po drugiej godzinie od wypicia roztworu.

Normy dla stężenia glukozy we krwi podczas testu OGTT są następujące: 

  • poziom glukozy na czczo – poniżej 92 mg/dl;
  • poziom glukozy po godzinie od wypicia roztworu – do 180 mg/dl;
  • poziom glukozy po kolejnej godzinie – do 153 mg/dl.

Jeśli przynajmniej jeden z wyników przekracza normę, rozpoznaje się cukrzycę ciążową.

Po zdiagnozowaniu cukrzycy ciążowej lekarze podejmuje decyzję o rodzaju leczenia. W zdecydowanej większości przypadków dieta i aktywność fizyczna wystarczają, by utrzymać odpowiednie stężenie glukozy i właściwą masę ciała w ciąży. Dużo rzadziej okazuje się, że są to działania niewystarczające i należy rozpocząć leczenie przyszłej mamy insuliną. Mimo to, to właśnie higieniczny styl życia, zdrowe nawyki żywieniowe i ruch są kluczami do utrzymania glikemii w normie – niezależnie od tego, czy kobieta zachorowała na cukrzycę, ponieważ znajdowała się w grupie podwyższonego ryzyka, czy też nie.

Bibliografia:

  1. Furman J., Łabuz-Roszak B., Cukrzyca u kobiet w ciąży, 28.11.2018.
    Dostęp: https://www.mp.pl/insulinoterapia/cukrzyca/cukrzyca_ciazowa/199557,cukrzyca-u-kobiet-w-ciazy [03.08.2020].
  2. Katra B., Cukrzyca ciążowa, 07.06.2017.
    Dostęp: https://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/inne/66438,cukrzyca-ciazowa [03.08.2020].
  3. Sieradzki J., Czy zmiana stylu życia ma jeszcze znaczenie?, [w:] Diabetologia – postępy 2013/2014. Med. Prakt., 2014.
    Dostęp: https://diabetologia.mp.pl/leczenie/postepy/104717,czy-zmiana-stylu-zycia-ma-jeszcze-znaczenie [03.08.2020].
  4. Sochacki-Wójcicka N., Cukrzyca ciążowa. Dostęp:
    https://mamaginekolog.pl/cukrzyca-ciazowa [03.08.2020].
  5. Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, Postępowania u kobiet z cukrzycą, [w:] Ginekol Pol., 82, 2011.
  6. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2019 – Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, tom 5, nr 1, 2018, dostęp: https://journals.viamedica.pl/diabetologia_praktyczna/article/view/64158/48208 [03.08.2020].

ADC-26014 v2.0

Podobne artykuły


Zapisz się na newsletter i bądź na bieżąco!

Dzięki temu nie przegapisz nowych artykułów i zdrowych przepisów