Poród z cukrzycą ciążową

Druga połowa ciąży to zwykle okres największego nasilenia zaburzeń gospodarki węglowodanowej, a także lipidowej. Glukoza przenika przez łożysko do płodu, co może prowadzić do nadmiernego wzrastania dziecka oraz zaburzeń metabolicznych.

Makrosomia płodu

Gdy masa urodzeniowa dziecka przekracza 90. centyl, mówimy o makrosomii. Mówiąc inaczej makrosomia to określenie stosowane w położnictwie i neonatologii, które opisuje sytuację, w której noworodek ma nadmiernie dużą masę urodzeniową w stosunku do wieku ciążowego. Wyróżnia się trzy stopnie makrosomii:

• > 4000 g

• > 4500 g

• > 5000 g

Zbyt duża masa urodzeniowa może prowadzić do:

• przedłużającego się porodu,

• konieczności wykonania cesarskiego cięcia,

• urazów okołoporodowych (np. dystocji barkowej),

• ryzyka niedotlenienia płodu,

• zaburzeń neurologicznych.

Właśnie dlatego utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy jest tak ważne — zmniejsza ryzyko powikłań.

Powstaje w wyniku hiperinsulinemii płodowej, która rozwija się wtedy, gdy dziecko przez wiele tygodni otrzymuje od matki zbyt dużo glukozy. Innymi słowy, jest to konsekwencja długo utrzymującej się hiperglikemii u matki.

Do najczęstszych powikłań fetopatii należą:

• nadmierna masa urodzeniowa,

• przerost narządów (organomegalia),

• przerost tkanek zależnych od insuliny,

• nadmierne otłuszczenie,

• hipoglikemia,

• hiperbilirubinemia,

• zaburzenia elektrolitowe,

• niedojrzałość płuc.

W okresie ciąży, gdy glikemia matki jest niewyrównana, płód wytwarza dużo insuliny. Po porodzie dopływ glukozy z organizmu matki nagle ustaje, natomiast poziom insuliny u dziecka nadal pozostaje wysoki — co może prowadzić do hipoglikemii (niedocukrzenia) noworodka.

Dlatego pomiar glikemii noworodka należy wykonać już w pierwszych godzinach życia.

Niewyrównana glikemia w ciąży zwiększa ryzyko:

• porodów zabiegowych,

• cesarskiego cięcia,

• indukcji porodu,

• urazów okołoporodowych (np. pęknięć dróg rodnych),

• większej utraty krwi,

• nadciśnienia ciążowego,

• stanu przedrzucawkowego.

Rozpoznanie cukrzycy ciążowej nie oznacza, że wystąpią powikłania.
Kobiety z cukrzycą ciążową mogą urodzić poprzez poród fizjologiczny (tzw. poród "siłami natury") całkowicie zdrowe dzieci, jeśli regularnie kontrolują glikemię i stosują się do zaleceń lekarza.

Najważniejsze elementy to:

• odpowiednio zbilansowana dieta,

• umiarkowana aktywność fizyczna (zgodna z zaleceniami lekarza),

• odpoczynek i sen,

• regularne monitorowanie stężenia glukozy — także kilka razy dziennie.

Coraz więcej kobiet korzysta z systemów ciągłego monitorowania glikemii (CGM), które umożliwiają kontrolę stężenia glukozy bez konieczności częstego nakłuwania palców.

1. Kontrola glikemii noworodka

Pomiar należy wykonać w pierwszych godzinach życia.
Przy niskiej glikemii może być potrzebne podanie glukozy dożylnie, ponieważ na początku laktacji ilość pokarmu może być ograniczona.

2. Obserwacja na oddziale neonatologicznym

Jeśli dziecko ma tendencję do hipoglikemii lub zaburzeń adaptacyjnych, może wymagać krótkiej hospitalizacji.

3. Żółtaczka noworodkowa

U dzieci matek z cukrzycą ciążową żółtaczka noworodkowa występuje częściej. Zwykle ustępuje samoistnie, ale czasem wymaga fototerapii.

4. Profilaktyka otyłości i cukrzycy typu 2

Cukrzyca ciążowa zwiększa ryzyko rozwoju:

• otyłości u dziecka,

• cukrzycy typu 2 w dorosłości.

Dlatego od pierwszych miesięcy życia warto:

• unikać przekarmiania,

• kontrolować przyrost masy ciała.

Po 6 tygodniach od porodu wykonaj ponownie test OGTT, aby sprawdzić, czy cukrzyca ustąpiła.

Długoterminowo zaleca się:

• kontrolować glikemię co najmniej raz w roku,

• dbać o aktywność fizyczną,

• stosować zdrową dietę,

• wysypiać się,

• utrzymywać prawidłową masę ciała.

Kobiety po przebytym GDM mają wyższe ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, dlatego regularna profilaktyka jest szczególnie istotna.

Bibliografia:

1.  Standardy Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników postępowania u kobiet z cukrzycą, [w:]  Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2017  tom 2, nr 5, strony 215–229, dostęp: https://www.ptgin.pl/sites/scm/files/2022-03/56571-143994-2-PB_0.pdf (PDF,335kb) [24.11.2025].
2. Wender-Ożegowska E., Olejniczak D., Cukrzyca ciążowa. Definicja, diagnostyka, postępowanie i edukacja, Wyd. 6, 2019, s.19.
3. Helwich E., Makrosomia – noworodek zbyt duży do wieku płodowego, Medycyna Praktyczna, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/noworodek/67072,makrosomia-noworodek-zbyt-duzy-do-wieku-plodowego [24.11.2025].
4. Katra B., Cukrzyca ciążowa, 07.06.2017, dostęp: https://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/inne/66438,cukrzyca-ciazowa [24.11.2025].
5. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2024 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, dostęp: https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd  [124.11.2025].
6. Sieradzki J., Czy zmiana stylu życia ma jeszcze znaczenie?, [w:] Diabetologia – postępy 2013/2014. Med. Prakt., 2014.
   Dostęp: https://diabetologia.mp.pl/leczenie/postepy/104717,czy-zmiana-stylu-zycia-ma-jeszcze-znaczenie [24.11.2025].
7. Grzelak T., Janicka E., Kramkowska M., Walczak M., Czyżewska K., Cukrzyca ciążowa – skutki niewyrównania i podstawy regulacji glikemii, [w:] Nowiny Lekarskie 2013, 82, 8, 163–169, dostęp: https://www.researchgate.net/publication/274032538_CUKRZYCA_CIAZOWA_-_SKUTKI_NIEWYROWNANIA_I_PODSTAWY_REGULACJI_GLIKEMII_GESTATIONAL_DIABETES_MELLITUS_-_EFFECTS_OF_UNCONTROLLED_GLYCEMIA_AND_BASIS_OF_ITS_REGULATION  [24.11.2025].

Redakcja: Agencja Musqo

© 2025 Abbott ADC-29683 v5.0