Czy mam cukrzycę ciążową? Objawy, badania i normy glukozy w ciąży

W czasie ciąży dochodzi do znacznych zmian hormonalnych i metabolicznych. Łożysko produkuje hormony (np. laktogen łożyskowy), które zmniejszają wrażliwość tkanek na insulinę. To zjawisko nazywane jest insulinoopornością fizjologiczną w ciąży. U większości kobiet trzustka zwiększa produkcję insuliny, aby przeciwdziałać temu efektowi, ale u części jest to niewystarczające — co prowadzi do hiperglikemii i rozwoju cukrzycy ciążowej.[3]

Podstawą diagnostyki są:

1. Pomiar glukozy na czczo – zwykle wykonywany już na pierwszej wizycie prenatalnej.
2. Doustny test obciążenia glukozą (OGTT 75 g) – powtarzany rutynowo między 24. a 28. tygodniem ciąży nawet, jeśli wcześniejszy wynik był prawidłowy.[1]

Na czym polega OGTT?

W teście OGTT pacjentka wypija roztwór zawierający 75 g glukozy, a następnie mierzy się glukozę we krwi:

• na czczo,

• po 1 godzinie,

• po 2 godzinach od wypicia roztworu.[1]

Cukrzycę ciążową rozpoznaje się, jeśli którykolwiek wynik przekracza wartości progowe podane poniżej:

• Poziom glukozy na czczo 92-125 mg/dl LUB
• Poziom glukozy 1 godzinę po podaniu 75 g glukozy  ≥ 180 mg/dl LUB
• Poziom glukozy 2 godziny po podaniu 75 g glukozy 153-199 mg/dl.

Jeśli chociaż jeden z tych wyników jest wyższy niż wskazane wartości — rozpoznaje się cukrzycę ciążową i zaleca konsultację diabetologiczną oraz indywidualne postępowanie terapeutyczne.[1]

Cukrzyca ciążowa często nie daje wyraźnych objawów, dlatego badania przesiewowe są tak ważne. U niektórych kobiet mogą wystąpić:

• nadmierne pragnienie,

• częstsze oddawanie moczu,

• zmęczenie,

• nawracające infekcje dróg moczowych lub pochwy.

Brak tych objawów nie wyklucza choroby, dlatego nawet bez symptomów wykonuje się OGTT i kontroluje glikemię w każdym trymestrze.[4]

• Diagnostyka jest rutynowa – OGTT wykonuje się u większości ciężarnych między 24. a 28. tygodniem ciąży.[1,4]

• Hiperglikemia może być bezobjawowa – brak objawów nie oznacza braku choroby. [4]

• Normy są inne dla ciężarnych – ze względu na większe ryzyko powikłań kryteria diagnostyczne są ostrzejsze niż w populacji ogólnej.[4]

❓ Czy cukrzyca ciążowa mija po porodzie?
U większości kobiet hiperglikemia ustępuje po porodzie, ale stan ten zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości, dlatego zaleca się kontrolę glukozy po porodzie oraz regularne badania w kolejnych latach życia.[5]

❓ Czy można wykonać OGTT wcześniej?
Tak — jeśli kobieta ma czynniki ryzyka (np. otyłość, cukrzycę w rodzinie lub historię GDM), lekarz może zaplanować wcześniejsze badania.

❓ Czy HbA1c jest wykorzystywana do diagnostyki cukrzycy ciążowej?
HbA1c może być użyteczna do oceny średniego stężenia glukozy we krwi i monitorowania przebiegu choroby, jednak nie zastępuje standardowego OGTT w diagnostyce cukrzycy ciążowej.[1]

Bibliografia:

1. "Cukrzyca ciążowa - objawy. Jak ją rozpoznać?", dostęp: https://diag.pl/pacjent/artykuly/rozpoznac-cukrzyce-ciezarnych/ [15.12.2025].

2. "Cukrzyca ciążowa – rozpoznanie, normy, skutki, poród, leczenie", Magdalena Wiercińska, dostęp:  https://www.mp.pl/cukrzyca/cukrzyca/inne/334731%2Ccukrzyca-ciazowa-rozpoznanie-normy-skutki-porod-leczenie [15.12.2025].

3. "Patogeneza insulinooporności u ciężarnych", dr n. med. Bogumił Wolnik, dostęp: https://www.mp.pl/insulinoterapia/cukrzyca/cukrzyca_ciazowa/263618,patogeneza-insulinoopornosci-u-ciezarnych [15.12.2025].

4. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2025 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, dostęp: https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd [15.12.2025].

5. Gestational diabetes mellitus, follow-up of future maternal risk of cardiovascular disease and the use of eHealth technologies—a scoping review, dostęp: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10537141/, [15.12.2025].

Redakcja: Agencja Musqo

© 2026 Abbott ADC-41523 v3.0