Palenie papierosów a cukrzyca

– jak nikotyna wpływa na organizm diabetyka?

Palenie papierosów jest jednym z czynników, które mogą pogarszać przebieg cukrzycy i zwiększać ryzyko jej powikłań. U osób z cukrzycą palenie dodatkowo obciąża układ sercowo-naczyniowy, naczynia krwionośne, nerki oraz nerwy obwodowe. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w zaleceniach klinicznych wskazuje zaprzestanie palenia tytoniu jako element leczenia niefarmakologicznego dyslipidemii u osób z cukrzycą oraz jeden z elementów postępowania w neuropatii cukrzycowej. [1]

Czy palenie zwiększa ryzyko cukrzycy?

Tak. Palenie tytoniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2. Ryzyko to zależy m.in. od liczby wypalanych papierosów oraz od tego, czy dana osoba jest palaczem czynnym, czy biernym. [2]

Nikotyna i inne substancje zawarte w dymie tytoniowym mogą zaburzać regulację stężenia glukozy oraz wpływać na wrażliwość tkanek na insulinę. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że palenie zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 o około 30–40% w porównaniu z osobami niepalącymi. [3]

Jak papierosy wpływają na osoby z cukrzycą?

U osób z cukrzycą palenie papierosów może pogarszać kontrolę choroby i zwiększać ryzyko powikłań. Cukrzyca sama w sobie zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu, a u osoby palącej to ryzyko dodatkowo wzrasta. [2]

Dym tytoniowy wpływa niekorzystnie na naczynia krwionośne, sprzyja miażdżycy i pogarsza ukrwienie tkanek. Ma to szczególne znaczenie u osób z cukrzycą, u których ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, uszkodzenia nerek, neuropatii i problemów z gojeniem ran jest już podwyższone.

Palenie a stężenie glukozy

Palenie może utrudniać utrzymanie prawidłowego stężenia glukozy. Według WHO dowody naukowe wskazują, że palenie wpływa na zdolność organizmu do regulowania stężenia glukozy, co może przyczyniać się do rozwoju cukrzycy typu 2. [3] U osób z rozpoznaną cukrzycą oznacza to, że palenie może utrudniać osiąganie stabilnych wyników glikemii i zwiększać ryzyko powikłań związanych z przewlekłą hiperglikemią.

Nikotyna a insulina i insulinooporność

Jednym z mechanizmów, przez które palenie może zwiększać ryzyko cukrzycy typu 2, jest wpływ na insulinooporność. Przeglądy badań wskazują, że palenie wiąże się ze zwiększoną insulinoopornością oraz zaburzeniami metabolizmu glukozy. [4]

Insulinooporność oznacza, że komórki organizmu słabiej reagują na insulinę. W efekcie trzustka musi produkować jej więcej, aby utrzymać prawidłowe stężenie glukozy. Z czasem może to sprzyjać rozwojowi stanu przedcukrzycowego i cukrzycy typu 2.

Palenie a powikłania cukrzycy

Palenie papierosów zwiększa ryzyko powikłań u osób z cukrzycą. Dotyczy to szczególnie układu sercowo-naczyniowego. Badania pokazuję istotny wzrost ryzyka zgonu u osób z cukrzycą typu 2, które palą papierosy. Co ważne, zaprzestanie palenia zmniejsza niekorzystny wpływ nałogu na ryzyko zgonu oraz ryzyko sercowo-naczyniowe. [5]

Choroby serca i naczyń

Palenie przyspiesza rozwój miażdżycy i zwiększa ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych. U osób z cukrzycą jest to szczególnie istotne, ponieważ cukrzyca sama w sobie zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu. [2]

Neuropatia cukrzycowa

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne wskazuje, że w leczeniu neuropatii cukrzycowej znaczenie ma m.in. optymalna kontrola glikemii, kontrola ciśnienia tętniczego, gospodarki lipidowej oraz zaprzestanie palenia tytoniu. [1]

Nefropatia cukrzycowa

Palenie może pogarszać stan naczyń krwionośnych i zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek. W literaturze diabetologicznej opisywano związek palenia tytoniu z rozwojem nefropatii zarówno w cukrzycy typu 1, jak i typu 2. [6]

Stopa cukrzycowa i gojenie ran

Palenie pogarsza ukrwienie tkanek, co może utrudniać gojenie ran. U osób z cukrzycą ma to szczególne znaczenie ze względu na ryzyko neuropatii, choroby tętnic obwodowych i zespołu stopy cukrzycowej.

Bierne palenie a cukrzyca

Bierne palenie również może być szkodliwe. Badania wskazują, że osoby narażone na bierne wdychanie dymu tytoniowego mają większe prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy typu 2 niż osoby niepalące. [7]

Oznacza to, że ograniczenie ekspozycji na dym tytoniowy ma znaczenie nie tylko dla osób palących, ale również dla ich domowników i bliskich.

E-papierosy i podgrzewacze tytoniu a cukrzyca

E-papierosy i podgrzewacze tytoniu bywają postrzegane jako mniej szkodliwa alternatywa dla tradycyjnych papierosów, ale nie oznacza to, że są bezpieczne dla osób z cukrzycą. Produkty te często zawierają nikotynę, która może wpływać na układ krążenia i metabolizm glukozy.  E-papierosy nie powinny być traktowane jako alternatywa dla tradycyjnych papierosów ani jako skuteczna metoda rzucania palenia. [8]

Podsumowanie

Palenie papierosów negatywnie wpływa zarówno na ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2, jak i na przebieg już istniejącej choroby. Nikotyna oraz substancje zawarte w dymie tytoniowym mogą pogarszać kontrolę stężenia glukozy, zwiększać insulinooporność i przyspieszać rozwój powikłań sercowo-naczyniowych, neurologicznych oraz nerkowych. Dotyczy to również e-papierosów i innych produktów zawierających nikotynę. Zaprzestanie palenia jest jednym z najważniejszych działań wspierających zdrowie osób z cukrzycą i może przyczynić się do zmniejszenia ryzyka powikłań oraz poprawy jakości życia.

Bibliografia: 

  1. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, „Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2025” – zalecenie zaprzestania palenia tytoniu w leczeniu niefarmakologicznym dyslipidemii oraz w postępowaniu przy neuropatii cukrzycowej, https://ptdiab.pl/images/docs/zalecenia/2025/Zalecenia-PTD-2025-v2.pdf
  2. Medycyna Praktyczna, „Palenie w cukrzycy pogarsza sytuację chorego”, https://www.mp.pl/cukrzyca/aktualnosci/279444,palenie-w-cukrzycy-pogarsza-sytuacje-chorego 
  3. WHO, „Quitting smoking cuts your risk of developing type 2 diabetes by 30–40%”, https://www.who.int/news/item/14-11-2023-quitting-smoking-cuts-your-risk-of-developing-type-2-diabetes-by-30-40
  4. Maddatu J. i wsp., „Smoking and the Risk of Type 2 Diabetes”, NIH/PMC., https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5429867/
  5. Termedia, „Wpływ palenia papierosów na śmiertelność oraz ryzyko sercowo-naczyniowe wśród pacjentów z cukrzycą typu 2”, https://www.termedia.pl/poz/Wplyw-palenia-papierosow-na-smiertelnosc-oraz-ryzyko-sercowo-naczyniowe-wsrod-pacjentow-z-cukrzyca-typu-2,19774.html
  6.  Via Medica / Clinical Diabetology, „Palenie tytoniu a cukrzyca”, https://journals.viamedica.pl/clinical_diabetology/article/viewFile/8907/7573
  7. Medycyna Praktyczna, „Biernym palaczom grozi cukrzyca”, https://www.mp.pl/cukrzyca/aktualnosci/72189,biernym-palaczom-grozi-cukrzyca
  8. Termedia, „Nowe standardy opieki nad pacjentami z cukrzycą według American Diabetes Association”, https://www.termedia.pl/poz/Nowe-standardy-opieki-nad-pacjentami-z-cukrzyca-wedlug-American-Diabetes-Association,17150.html

Redakcja: Agencja Musqo

© 2026 Abbott ADC-2638073 v3.0

Podobne artykuły


Zapisz się na newsletter i bądź na bieżąco!

Dzięki temu nie przegapisz nowych artykułów i zdrowych przepisów

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i mają zastosowanie Polityka prywatności i Warunki korzystania z usług Google.

Butterfly-loader-image