Jak rozpoznać stan przedcukrzycowy? Jak zapobiec rozwojowi cukrzycy?

Stan przedcukrzycowy to zaburzenie gospodarki węglowodanowej, które objawia się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Choć nie stanowi odrębnej jednostki chorobowej, nie można go lekceważyć. Nieleczony stan przedcukrzycowy prowadzi bowiem do rozwoju pełnoobjawowej cukrzycy typu 2. Kluczem do skutecznej profilaktyki tej choroby jest wczesne zdiagnozowanie stanu przedcukrzycowego oraz wdrożenie odpowiednich zmian w stylu życia. Dowiedz się, jak zadbać o swoje zdrowie, aby zminimalizować ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.

Spis treści

Stan przedcukrzycowy – pierwszy krok do cukrzycy typu 2

Cukrzyca typu 2 to choroba metaboliczna, której głównym objawem jest wysoki poziom glukozy we krwi (hiperglikemia). Stan przedcukrzycowy, który definiuje się jako nieprawidłową glikemię na czczo lub nieprawidłową tolerancję glukozy, sygnalizuje wysokie ryzyko rozwoju cukrzycy. Wynika to z faktu, że zaburzenia gospodarki węglowodanowej rozwijają się powoli i zazwyczaj mija wiele miesięcy, a nawet lat, zanim zostanie wykryta cukrzyca typu 2 [3]. Dzieje się tak dlatego, że niewielki wzrost glikemii, choć jest szkodliwy dla organizmu, nie daje charakterystycznych objawów. Osoby mające stan przedcukrzycowy często dowiadują się o tym podczas przypadkowych badań krwi.

Wczesne wykrycie stanu przedcukrzycowego zwiększa szanse na uniknięcie cukrzycy typu 2. Ważne jest, aby od razu po poznaniu diagnozy zastosować się do zaleceń lekarza i rozpocząć działania prewencyjne, które polegają głównie na zmianie stylu życia. Osoby, u których stwierdzono stan przedcukrzycowy, powinny też regularnie kontrolować glikemię, np. przy pomocy glukometru albo wygodnego sensora do ciągłego monitorowania glikemii, który można połączyć z aplikacją w telefonie.

Otyłość i inne czynniki wpływające na rozwój stanu przedcukrzycowego

Czynnikiem ryzyka rozwoju stanu przedcukrzycowego, a następnie cukrzycy typu 2, jest nadmierna masa ciała. U osób otyłych oprócz zaburzeń gospodarki węglowodanowej często występują też zaburzenia metabolizmu lipidów (dyslipidemia) – wszystko to prowadzi do insulinooporności i nieprawidłowego wydzielania insuliny [2].

Do grupy ryzyka zachorowania na cukrzycę typu 2 zalicza się również: osoby powyżej 60. roku życia, osoby mało aktywne oraz pacjentów zmagających się z takimi schorzeniami jak choroby układu krążenia, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia czy zespół policystycznych jajników. Czynnikiem wpływającym na rozwój stanu przedcukrzycowego u kobiet jest również urodzenie dziecka o masie powyżej 4 kilogramów [2]. Warto wiedzieć, że tendencje do zaburzeń gospodarki węglowodanowej mogą być dziedziczone, jeśli więc w Twojej najbliższej rodzinie są osoby chorujące na cukrzycę typu 2, powinieneś szczególnie zadbać o profilaktykę i regularne badania w tym kierunku.

Jak rozpoznać stan przedcukrzycowy?

Na stan przedcukrzycowy może wskazywać nieprawidłowa glikemia na czczo i/lub nieprawidłowa tolerancja glukozy. Do ich rozpoznania służą dwa badania. O nieprawidłowej glikemii na czczo mówimy wówczas, gdy glikemia oznaczona w osoczu krwi żylnej wynosi 100–125 mg/dl. Natomiast w celu rozpoznania nieprawidłowej tolerancji glukozy wykonuje się doustny test obciążenia glukozą (OGTT), tzw. krzywą cukrową. Jeżeli w 120. minucie po wypiciu szklanki wody zawierającej rozpuszczone 75 g glukozy stężenie cukru w osoczu krwi żylnej osiągnie wartość 140–199 mg/dl, wynik ten wskazuje na stan przedcukrzycowy [1, 3].

Jak unormować glikemię i “cofnąć” stan przedcukrzycowy?

Długotrwała hiperglikemia prowadzi do tzw. glukotoksyczności i przyczynia się do rozwoju powikłań cukrzycy w przyszłości [2]. W przeciwieństwie do cukrzycy stan przedcukrzycowy jest w wielu przypadkach odwracalny. Dzięki odpowiedniemu postępowaniu można zapobiec rozwojowi cukrzycy typu 2 lub znacząco opóźnić jej pojawienie się oraz zapobiec groźnym powikłaniom. W pierwszej kolejności należy zadbać o odpowiedni styl życia – regularną aktywność fizyczną oraz dietę. U osób z nadwagą i otyłością zaleca się redukcję masy ciała o co najmniej 7% [1].

Zwiększenie aktywności fizycznej do minimum 150 minut tygodniowo może pozytywnie wpłynąć na stan zdrowia osób ze stanem przedcukrzycowym [1, 3]. Intensywność i forma wysiłku fizycznego powinny być dopasowane indywidualnie do możliwości danej osoby. W prewencji cukrzycy typu 2 ważne jest również stosowanie odpowiedniej diety. Powinna być ona urozmaicona i zawierać odpowiednie proporcje węglowodanów, białek i tłuszczów. Osoby narażone na rozwój cukrzycy typu 2 powinny zwrócić szczególną uwagę na dobór produktów. Zaleca się im przede wszystkim dietę złożoną ze składników o niskim indeksie glikemicznym w proporcjach rekomendowanych w Piramidzie Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych IŻŻ [4].

Leczenie stanu przedcukrzycowego – dodatkowe informacje

Kluczowa w leczeniu stanu przedcukrzycowego jest modyfikacja stylu życia, prowadząca do trwałej redukcji masy ciała i unormowania poziomu glukozy we krwi. Nie ma konieczności stosowania leczenia farmakologicznego, jednak w uzasadnionych przypadkach Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca lekarzom przepisywanie metforminy lub innych leków przeciwcukrzycowych [1, 3].

Stan przedcukrzycowy – podsumowanie

Chociaż diagnoza o stanie przedcukrzycowym brzmi poważnie i powinna zaniepokoić pacjenta, usłyszenie jej to nie wyrok. Stan przedcukrzycowy objawia się nieprawidłową glikemią na czczo lub nieprawidłową tolerancję glukozy i w przeciwieństwie do cukrzycy jest zaburzeniem metabolicznym, które można wyeliminować. Jeśli rozpoznanie stanu przedcukrzycowego nastąpi odpowiednio wcześnie, a pacjent wprowadzi odpowiednie modyfikacji w swoim stylu życia, można zapobiec rozwojowi cukrzycy typu 2, a co za tym idzie – również jej powikłaniom.

Bibliografia:

  1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2024 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego https://www.ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecania-aktywni-czlonkowie-2024 

  2. Otto-Buczkowska E., Chwalba A. (2017). Stan przedcukrzycowy – to bardzo ważny i ciągle nierozwiązany problem!. Forum Medycyny Rodzinnej Vol. 11, nr. 4, s. 143-148. https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/download/54800/41726 

  3. Czupryniak L. (2013). Stan przedcukrzycowy – czas na niefarmakologiczną i farmakologiczną prewencję cukrzycy. Diabetologia Kliniczna, 2 (4), s. 144-149. https://core.ac.uk/download/pdf/268454688.pd 

  4. Jarosz M., Piramida Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej dla osób dorosłych, https://ncez.pzh.gov.pl/abc-zywienia/zasady-zdrowego-zywienia/piramida-zdrowego-zywienia-i-aktywnosci-fizycznej-dla-osob-doroslych-2/

 

Redakcja: Agencja Musqo

© 2026 Abbott ADC-126459 v1.0

Podobne artykuły


Zapisz się na newsletter i bądź na bieżąco!

Dzięki temu nie przegapisz nowych artykułów i zdrowych przepisów

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i mają zastosowanie Polityka prywatności i Warunki korzystania z usług Google.

Butterfly-loader-image