Cukrzyca jest chorobą, która bez odpowiedniego leczenia ma negatywny wpływ na cały organizm, w tym na stan naszej skóry. Wysoki poziom cukru we krwi utrudnia gojenie się ran oraz zwiększa ryzyko infekcji bakteryjnych i grzybiczych. Objawy skórne bywają jednym z pierwszych symptomów cukrzycy, który dla lekarza może stanowić sygnał do rozpoczęcia u pacjenta diagnostyki w tym kierunku. Z jakimi problemami dermatologicznymi zmagają się chorzy na cukrzycę? Jak można zapobiegać zmianom skórnym występującym u diabetyków?
Cukrzyca – objawy skórne. Co skóra może mówić o Twoim zdrowiu?
Spis treści:
- Cukrzyca typu 1 i 2 a zmiany na skórze
- Najczęstsze objawy cukrzycy widoczne na skórze
- Grzybicze choroby skóry przy cukrzycy
- Zakażenia bakteryjne skóry u cukrzyków
- Owrzodzenia i zespół stopy cukrzycowej
- Obumieranie tłuszczowate w przebiegu cukrzycy
- Jak zapobiegać zmianom skórnym w cukrzycy?
- Objawy skórne cukrzycy – podsumowanie
Głównym objawem cukrzycy jest hiperglikemia, czyli wysokie stężenie glukozy we krwi, które może negatywnie wpływać na wiele narządów, w tym na skórę. Według statystyk zmiany dermatologiczne dotyczą około 15-40% diabetyków [2]. Cukrzyca predysponuje do zakażeń grzybiczych i bakteryjnych skóry oraz błon śluzowych. Niektóre objawy skórne cukrzycy mogą wystąpić jako pierwszy sygnał choroby i stanowią dla lekarzy wskazówkę, aby przeprowadzić u pacjenta diagnostykę w kierunku cukrzycy [2].
Do powstawania zmian skórnych w cukrzycy przyczyniają się:
- zaburzenia odporności;
- zaburzenia naczyniowe (mikro- i makroangiopatie);
- uszkodzenia nerwów obwodowych;
- zaburzenia metabolizmu białek, węglowodanów i lipidów;
- zwyrodnienia włókien kolagenowych i sprężystych [2,3].
Najczęstsze objawy cukrzycy widoczne na skórze
Charakterystyczną zmianą skórną, która współwystępuje z insulinoopornością i cukrzycą, jest rogowacenie ciemne. Objawia się szarobrunatnymi przebarwieniami z drobnymi brodawkami, umiejscowionymi najczęściej na karku, bocznych powierzchniach szyi, pod pachami, w okolicy pępka i pachwin [2].
Częstym objawem skórnym u osób chorujących na cukrzycę są też drobne, jasnobrązowe lub czerwonobrązowe przebarwienia na skórze podudzi nazywane plamkami Binkleya. Zmiany przybierają formę plamek lub grudek, występują w dużych skupiskach i mają wyraźne granice. Po kilku miesiącach od wystąpienia można zauważyć zanik plamek cukrzycowych, które mogą jednak pozostawić po sobie drobne blizny [2].
Pierwszym objawem cukrzycy, zwłaszcza we wczesnym stadium choroby u osób w młodym wieku, może być rumień cukrzycowy. Jest to intensywne zaczerwienienie środkowych części policzków i czoła, nieostro odgraniczone. Rumień tworzą teleangiektazje – rozszerzone drobne naczynia krwionośne. Objaw ten związany jest z mikroangiopatią cukrzycową (zmianami, które zachodzą w małych naczyniach krwionośnych w wyniku rozwoju cukrzycy) [2, 3]. Pierwszymi sygnałami choroby, zarówno w przypadku cukrzycy typu 1, jak i typu 2, są często nawracające infekcje bakteryjne i drożdżakowe, zwłaszcza w obrębie narządów płciowych. Grzyby są m.in. przyczyną tak powszechnej przypadłości, jak zajady, czyli zapalenie kącików ust. Z kolei bakterie rozwijają się w skórze na przykład w przebiegu zapalenia mieszków włosowych [2].
U osób długo chorujących, z nieuregulowaną, oporną na leczenie cukrzycą typu 1 może wystąpić tzw. cukrzycowy obrzęk stwardniały. Jest to choroba skóry, która pojawia się nagle i stosunkowo szybko postępuje. Stwardnienia skóry pojawiają się najczęściej na górnych częściach tułowia, karku, na ramionach oraz na nogach [2].
Grzybicze choroby skóry przy cukrzycy
Najczęstszą przyczyną zakażeń skóry u cukrzyków jest kandydoza – infekcja drożdżakiem Candida albicans [2]. U kobiet wywołuje grzybicze zapalenie sromu i pochwy. Chorobie tej towarzyszy uporczywe swędzenie i upławy, a często także pieczenie. Analogicznym schorzeniem u mężczyzn jest grzybica penisa, czyli drożdżakowe zapalenie żołędzi [2].
Charakterystyczne dla cukrzycy są wyprzenia drożdżakowe. Jest to problem dermatologiczny, który najczęściej lokalizuje się w fałdach skóry, np. pod piersiami, w pachwinach czy w przestrzeniach międzypalcowych dłoni i stóp. Objawem są zaczerwienienia skóry dobrze odgraniczone od zdrowych obszarów. W miejscach tych mogą występować nadżerki i bolesne pęknięcia [2].
Osoby chore na cukrzycę mają szczególne predyspozycje do rozwoju kandydozy błony śluzowej jamy ustnej i języka. Po wewnętrznej stronie policzków występują zmiany pod postacią białawych nalotów, przypominających ścięte mleko, którym mogą towarzyszyć brodawkowe wykwity [2]. Powierzchnia języka staje się gładka i silnie zaczerwieniona [3].
U pacjentów z cukrzycą, częściej niż u osób zdrowych, występuje grzybica paznokci. Pierwszym objawem są obrzęknięte, bolesne i zaczerwienione wały paznokciowe. Nieleczona grzybica paznokci prowadzi do zajęcia płytek paznokciowych, czego efektem jest zmiana ich zabarwienia na szarożółtą oraz pofałdowana powierzchnia [2].
Zakażenia bakteryjne skóry u cukrzyków
Do bakteryjnych infekcji skórnych występujących często u chorych na cukrzycę należą czyraki. Te bolesne, ropne krosty przeważnie lokalizują się na pośladkach, karku i kończynach. Czyraki początkowo są niewielkie, ale szybko przekształcają się w duże nacieki zapalne z martwiczym czopem. Zaawansowanej infekcji bakteryjnej skóry towarzyszy podwyższona temperatura ciała oraz znaczna bolesność. Przyczyną powstawania czyraków jest najczęściej przewlekłe ropne zapalenie mieszków włosowych wywołane przez gronkowca złocistego [2].
Zakażeniem bakteryjnym skóry występującym u diabetyków jest też róża – choroba dermatologiczna wywołana przez paciorkowca. Objawem jest ostry stan zapalny skóry. Na jej powierzchni powstają pęcherze wypełnione treścią krwotoczną. Nieleczona róża może przekształcić się w zmianę martwiczą. Chorobie towarzyszy wysoka gorączka i bolesność zajętej okolicy [2].
Pierwszym objawem cukrzycy może być łupież rumieniowy wywołany przez bakterie z grupy maczugowców. Zmiany w postaci ciemnobrunatnych plam pojawiają się między pośladkami, w okolicy pachwin i w przestrzeniach pod piersiami. Chory może odczuwać w tych miejscach świąd skóry i pieczenie [2].
Owrzodzenia i zespół stopy cukrzycowej
Uszkodzenia nerwów ruchowych i czuciowych (neuropatia cukrzycowa) w połączeniu z uszkodzeniami naczyń krwionośnych (makroangiopatia cukrzycowa) są odpowiedzialne za rozwój groźnego dla życia zespołu stopy cukrzycowej. Ryzyko jego wystąpienia zwiększają częste urazy spowodowane zaburzeniami czucia w obrębie stóp, a także predyspozycje do infekcji [2]. Stopa cukrzycowa może mieć różny stopień zaawansowania. W przebiegu choroby może występować owrzodzenie, zakażenie, a także destrukcja tkanek głębokich stopy, np. kości [1].
Czynnikiem ryzyka zespołu stopy cukrzycowej jest źle kontrolowana cukrzyca, która prowadzi do rozwoju neuropatii obwodowej i niedokrwienia kończyn dolnych. Sytuację pogarsza niewłaściwa higiena oraz zwiększony nacisk na stronę podeszwową stopy czy jej zniekształcenie spowodowane noszeniem niewłaściwego obuwia [1]. Zespół stopy cukrzycowej rozwija się zazwyczaj u osób starszych, wiele lat po rozpoznaniu cukrzycy typu 2 lub 1.
Obumieranie tłuszczowate w przebiegu cukrzycy
Obumieranie tłuszczowate to rzadki, ale bardzo poważny objaw skórny cukrzycy. Występuje jako jej pierwszy objaw, u dzieci – głównie w przypadku cukrzycy typu 1, a u dorosłych – cukrzycy utajonej lub cukrzycy typu 2 [2, 3]. Zmiany najczęściej pojawiają się na skórze podudzi i w okolicy kostek, chociaż mogą zlokalizować się również na udach, skórze głowy, a nawet na twarzy [3]. Objawem obumierania tłuszczowatego są żółtobrązowe, lekko stwardniałe ogniska, dobrze odgraniczone od zdrowej skóry. Wykwity są żółte w środku i ciemniejsze na obrzeżach. Dodatkowo w miejscach tych występują teleangiektazje. Zmiany skórne powiększają się stopniowo i powoli [2]. Na skutek urazów może dojść w ich miejscu do powstania trudno gojących się owrzodzeń [3].
Jak zapobiegać zmianom skórnym w cukrzycy?
W zapobieganiu problemom skórnym towarzyszącym cukrzycy najważniejsza jest właściwa kontrola glikemii. Hiperglikemia sprzyja suchości skóry oraz infekcjom grzybiczym i bakteryjnym. Utrzymanie odpowiedniego poziomu glukozy we krwi zmniejsza więc ryzyko rozwoju chorób dermatologicznych wynikających z cukrzycy [1].
Równie ważne jest dbanie o skórę poprzez jej regularne oczyszczanie i dokładne osuszanie, a następnie stosowanie emolientów, które pomogą w utrzymaniu jej nawilżenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pielęgnację stóp – takie czynności, jak codzienne oglądanie, mycie w letniej wodzie, dokładne osuszanie oraz odpowiednie piłowanie paznokci, to podstawa profilaktyki stopy cukrzycowej. Osoby z cukrzycą powinny nosić odpowiednie obuwie i skarpety bezuciskowe z naturalnych włókien.
Nie można zapominać o regularnych wizytach lekarskich i badaniach profilaktycznych, które pozwalają na wczesne wykrycie ewentualnych problemów skórnych. Dieta również odgrywa istotną rolę – eliminacja cukrów prostych może pośrednio wpłynąć na poprawę stanu skóry. Ważne w profilaktyce chorób dermatologicznych jest także zrezygnowanie z używek, zwłaszcza z palenia papierosów
Objawy skórne cukrzycy – podsumowanie
Objawy dermatologiczne często należą do pierwszych oznak cukrzycy, dlatego nie można ich lekceważyć. Niepokojące zmiany na skórze zawsze należy skonsultować z lekarzem, który zleci niezbędne badania i wdroży odpowiednie leczenie. Niewyrównana cukrzyca sprzyja rozwojowi infekcji i utrudnia gojenie się ran, przez co diabetyk narażony jest na rozwój uciążliwych objawów skórnych cukrzycy. Kontrola glikemii, regularne przyjmowanie insuliny i leków zaleconych przez lekarza, a także odpowiednia dieta oraz właściwa higiena zapobiegają problemom dermatologicznym i pozwalają cieszyć się dobrym zdrowiem.
Bibliografia:
- Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2025 Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego https://www.ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecania-aktywni-czlonkowie-2025
- Maj J. Zmiany skórne u chorych na cukrzycę (2020). Diabetologia po Dyplomie. https://podyplomie.pl/diabetologia/35132,zmiany-skorne-u-chorych-na-cukrzyce?srslti d=AfmBOop79fI0A06TeETYC3qLRQs43hcq0-z0C7lg3OrHa3oqM9xuqFdc&_gl=1*1y 49wg5*_up*MQ..*_ga*MTQ2OTkwNzA0My4xNzIzNjQyMzg2*_ga_MSV3R07GV8*M TcyMzY0MjM4NC4xLjAuMTcyMzY0MjM4NC4wLjAuMA
- Maj J., Jankowska-Konsur A., Gruber J., Kurek M., Tupikowska M. (2013). Zmiany skórne w endokrynopatiach. Family Medicine & Primary Care Review, 3, s. 458-461. https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.desklight-6369c897-74f7-4363-922 2-42da17f47b3d/content/partDownload/c05ee35a-a3ef-3f15-a34c-bc09a8571180
Redakcja: Agencja Musqo
© 2026 Abbott ADC-2699137 v1.0
Podobne artykuły
Zapisz się na newsletter i bądź na bieżąco!
Dzięki temu nie przegapisz nowych artykułów i zdrowych przepisów